SKŁAD CHEMICZNY
Olej lniany, olej roślinny o dużej zawartości kwasów linolenowego i linolowego (do 75%) i
wysokiej liczbie jodowej (169-196).Olej lniany ma barwę od jasnożółtej do brunatnożółtej,
posiada charakterystyczny zapach. Jest otrzymywany z nasion lnu zwyczajnego.
SKŁAD I ZAWARTOŚĆ KWASÓW TŁUSZCZOWYCH W OLEJU LNIANYM
Zestawienie tabelaryczne podano za Instytutem Włókien Naturalnych z Poznania,
ulega lekkim zmianom w zależności od jakości surowca.
| Lp. |
nazwa kwasu tłuszczowego |
wzór |
rodzaj kwasu tłuszczowego |
zawartość w procentach |
| 1. |
mirystynowy |
C 14:0 |
nasycony |
0,1 |
| 2. |
palmitynowy |
C 16:0 |
nasycony |
5,0 |
| 3. |
palmitoleinowy |
C 16:1 |
jednonienasycony |
0,1 |
| 4. |
margarynowy |
C 17:0 |
nasycony |
0,1 |
| 5. |
stearynowy |
C 18:0 |
nasycony |
4,3 |
| 6. |
oleinowy |
C 18:1 c7 |
jednonienasycony |
20,7 |
| 7. |
oktadecenowy |
C 18:1 c9 |
jednonienasycony |
0,6 |
| 8. |
linolowy |
C 18:2 w6 |
wielonienasycony (dwunienasycony) |
17,5 |
| 9. |
alfa-linolenowy z rodziny Omega-3 |
C 18:3 w3 |
wielonienasycony (trójnienasycony) |
50,9 |
| 10. |
arachidowy |
C 20:0 |
nasycony |
0,2 |
| 11. |
eikozenowy |
C 20:1 |
jednonienasycony |
0,2 |
| 12. |
eikozadienowy |
C 20:2 |
wielonienasycony (dwunienasycony) |
0,2 |
| 13. |
dokozanowy |
C 22:0 |
nasycony |
0,1 |
ZESTAWIENIE SKŁADU KWASÓW TŁUSZCZOWYCH W OLEJU LNIANYM
Zestawienie tabelaryczne podano za Instytutem Włókien Naturalnych z Poznania.
| Lp. |
typ kwasów tłuszczowych |
zawartość w oleju lnianym w mg/g |
| 1. |
kwasy nasycone |
98 |
| 2. |
kwasy jednonienasycone |
216 |
| 3. |
kwasy wielonienasycone |
686 |
RODZINA KWASÓW OMEGA-3
Rodziny kwasów Omega-3 i Omega-6 należą do grupy kwasów wielonienasyconych,
a więc takich, które posiadają conajmniej dwa wiązania podwójne między atomami węgla.
Różnica między nimi, wyrażona tzw. liczbą omega, dotyczy miejsca w jakim w łańcuchu
węglowym występuje pierwsze wiązanie podwójne. I tak w przypadku kwasów Omega-3 - pierwsze
podwójne wiązanie występuje po trzecim atomie węgla. Analogicznie w przypadku Omega-6, to
wiązanie znajduje się dopiero przy szóstym atomie węgla.
Najsłynniejszymi przedstawicielami rodziny kwasów tłuszczowych Omega-3 są:
- ALA czyli kwas alfa-linolenowy -"protoplasta" rodziny - zawarty w siemieniu lnianym, oleju lnianym,
orzechach włoskich i brazylijskich, oleju rzepakowym, sojowym i zielonych warzywach liściastych.
- EPA czyli kwas eikozapentaenowy,
- DHA czyli kwas dekozaheksaenowy.
Dwa ostatnie powszechnie występują w tłustych rybach oceanicznych, glonach i wodorostach.
W sklepach ze zdrową żywnością można kupić tzw. jajka Omega-3 (od kur karmionych specjalną karmą:
albo siemieniem lnianym albo wodorostami morskimi.)
Dobroczynny wpływ Omega-3 na nasze zdrowie
Najistotniejszymi dla naszego zdrowia i życia są kwasy EPA i DHA oraz eikozanoidy
z rodziny Omega-3. Człowiek potrafi wytwarzać je sam, ale pod warunkiem,
że spożyje wcześniej kwas tłuszczowy ALA - protoplastę rodziny Omega-3.
Z niego bowiem nasz organizm potrafi wytworzyć kwas EPA, z EPA, z kolei -
kwas DHA, z DHA, zaś, eikozanoidy Omega-3. Teoretycznie istnieje możliwość
wyprodukowania Kwasów Omega-3 w wątrobie z Kwasów Omega-6, ale w praktyce nasz
ciągle niedożywiony właściwe i obciążany różnymi toksynami organizm nie radzi
sobie ze zmianą pozycji podwójnego wiązania, co stanowi kluczową reakcję w takiej transformacji.
Obecnie prowadzonych jest ponad 2000 naukowych badań, które skupiają swoja uwagę
nad wpływem Omega-3 na ludzki organizm. Wykazują one, że brak odpowiedniej ilości
kwasów Omega-3 w organizmie wiąże się m.in. z następującymi schorzeniami:
- problemami emocjonalnymi - depresją, agresją, nadpobudliwością dziecięcą (ADD)
- problemami metabolicznymi - otyłością, cukrzycą,
- nowotworami,
- problemami umysłowymi - dysleksją, zaburzeniami pamięci, chorobą Alzheimera
- problemami układu krążenia - chorobami serca, miażdżycą, arteriosklerozą
- problemami układu odpornościowego - alergiami, skłonnością do częstych stanów zapalnych
- problemy dermatologiczne - egzemy, zgrubienia skóry, popękane pięty,
- problemami gastrycznymi - niewłaściwe wydzielanie soków trawiennych (regulowane przez prostaglandyny)
- problemy hormonalne - rozregulowana gospodarka hormonalna,
- problemy układu nerwowego, w tym wady narządów zmysłów (głównie przez niesprawne funkcjonowanie neurotransmiterów)
Rola DHA
DHA jest szczególnie istotny dla prawidłowego funkcjonowania mózgu, który aż kora mózgowa aż w 60 % zbudowana jest właśnie na bazie tego kwasu tłuszczowego. Poza tym DHA jest niezbędny dla całego układu nerwowego ( DHA wykorzystywany jest do budowy neurotransmiterów*). Wpływa więc między innymi na zdolności umysłowe w szerokim tego słowa znaczeniu. Poza tym stanowi budulec do produkcji hormonów szczęścia serotoniny i dopaminy. Badania wykazują, ze osoby cierpiące na zaburzenia emocjonalne oraz ciężkie depresje maja bardzo niski poziom kwasu DHA we krwi. Jak przypomina pani Teresa Gallagher na swojej witrynie internetowej www.borntoexplore, jednym z lekarstw na stany depresyjne było w czasach antycznych spożycie przez pacjenta potrawki z mózgu zwierzęcia, bogatych właśnie w kwasy tłuszczowe Omega-3.
* Przeprowadzono doświadczenie na dwóch grupach szczurów poddawanych programowi treningowemu. Na początku eksperymentu zbadano szczury na ilość synaps neuronowych. Następnie jedną grupę żywiono w sposób tradycyjny - dietą ubogą w kwasy Omega-3, drugiej podawano zwiększone dawki Omega-3 w pożywieniu. Po trwającym jedynie jeden miesiąc programie szkoleniowym przeprowadzono ponownie badania na ilość synaps. Wykazały one, że znacząco wzrosła ilość synaps u szczurów karmionych karmą z Omega-3, które też znacznie lepiej radziły sobie z testami sprawdzającymi poczynione podczas szkolenia postępy.
Rola EPA
EPA warunkuje prawidłową syntezę eikozanoidów. Eikozanoidy to aktywne biologicznie cząsteczki zwane hormonami tkankowymi. Uwalniane są one z błon komórkowych, które z kolei zbudowane są z fosfolipidów (w skład których wchodzą zarówno kwasy Omega-3 jak i Omega-6). Eikozanoidy są odpowiedzialne za działanie przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne, powstrzymują rozwój guzów nowotworowych oraz ograniczają kurczliwość naczyń krwionośnych.
Czynniki obniżające poziom kwasów Omega-3 w organiźmie mimo spożycia ich w normie
- nadmiar spożywanych kwasów Omega-6 w stosunku do Omega-3, zobacz: Omega-3 kontra Omega-6 i transizomery
- spożycie alkoholu w drastyczny sposób wyczerpuje zmagazynowane zasoby DHA.
- brak witamin i minerałów usprawniających przemiany metaboliczne takich, jak: witaminy z grupy B - koniecznych do prawidłowych przemian biochemicznych m.in. tłuszczów, czy witaminy E zabezpieczającej wszystkie kwasy nienasycone przed utuleniem się już po spożyciu. (Eksperci zalecają na przykład, aby na 1 g spożytego wielonienasyconego kwasu tłuszczowego dostarczyć organizmowi od minimum 0,4 mg do 0,9 mg witaminy E.)
- wiek - w starzejącym się organiźmie obniża się aktywność koniecznych dla prawidłowych przemian enzymatycznych tłuszczy enzymów, w tym D4 desaturazy, która jest niezbędna do prawidłowej syntezy kwasu DHA z EPA.
Omega-6 w skrócie
Kwasy Omega-6 są oprócz kwasów nasyconych i transizomerów najczęściej występującymi tłuszczami w naszej współczesnej zachodniej diecie, obfitej w oleje roślinne, margaryny, fast-foody smażone w głębokim tłuszczu itd.
Omega-6 zostały zaliczone do grupy NNKT czyli Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych, czyli takich, które są dla ludzkiego organizmu niezbędne, a których on sam nie potrafi wytworzyć. Jednakże ich powszechny nadmiar w naszej diecie powoduje problem. Zobacz: Omega-3 kontra Omega-6 i transizomery
Bogatym źródłem kwasów Omega-6 są oleje roślinne: słonecznikowy, sojowy, krokoszowy.
Ich nadmierne spożycie przyczynia się do wzrostu stanów zapalnych w organiźmie. W rozlicznych opracowaniach ( w tym w badaniach dr Budwig) wskazuje się na pro-nowotworowe działanie kwasów Omega-6 podczas, gdy Omega-3 skutecznie spowalniają rozwój nowotworów, a nawet je leczą.
NNKT dzielimy na:
- kwasy szeregu N-3; głównie EPA i DHA zawarte w olejach rybich /obniżają ciśnienie, cholesterol, poprawiają krzepliwość, działają p/miażdżycowo
- kwasy szeregu N-6; głównie kwas olejowy, linolowy /LA/, arachidowy /AA/ i gammalinolenowy /GLA/
Oleje bogate w NNKT to olej słonecznikowy, sojowy, bawełniany, kukurydziany, lniany, dyniowy, olej z oliwek. Szczególnie istotne i lecznicze znaczenie ma jednak kwas GLA, który występuje w oleju z nasion wiesiołka, oleju z ogórecznika i czarnej porzeczki.
GLA ma działanie regulując - usprawniające w leczeniu następujących schorzeń:
- zaburzenia pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego /otyłość, cukrzyca, zespół napięcia przedmiesiączkowego
- zaburzenia pracy układu odpornościowego /nawracające infekcje dróg oddechowych; przewlekłe stany zapalne wątroby i przewodu pokarmowego; przewlekłe schorzenia skóry jak egzema, trądzik, łuszczyca; choroby alergiczne i reumatoidalne zapalenie stawów
- zaburzenia przemiany tłuszczowej /miażdżyca, nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca i mózgu
- zaburzenia pracy OUN /nadpobudliwość dzieci i dorosłych, początkowe leczenie stwardnienia rozsianego